Ali Ekber ERDEN

Vergi Dairesi Müdürü

 

Giriş

Veraset ve intikal vergisi, vefat eden kişiye ait malvarlığının mirasçılara geçişi sırasında alınan ve 7338 sayılı Kanun’la düzenlenen bir vergidir. Vergi sürecindeki belge temini, yazışmalar ve beyan işlemleri hem mirasçılar hem de vergi daireleri açısından önemli bir iş yükü oluşturmaktadır. Bu çalışma iki model önermektedir: (1) Kurum Bazlı Kolaylaştırıcı Sistem, (2) Tek Noktadan İşlem Sistemi.

I. Model: Kurum Bazlı Kolaylaştırıcı Sistem (E-Bildirim Temelli)

Bu modelde malvarlığı türlerine göre uygulamada en sık müracaat edilen Tapu, Noter, Banka gibi kurumların veraset ve intikal vergisine ilişkin işlemlere doğrudan katkı sağlaması önerilmektedir.

Sistemin temel çalışma prensibi online e-bildirim entegrasyonunun kullanılması ve iş takip modülleri üzerinden bildirimlerin ilgili Vergi Dairesi Mütdürlükleri ekranlarına düşürülmesi ve mevcut Borcu Yoktur Yazıları taleplerinin sonuçlandırılmasında olduğu gibi işlemlerin mükellef teması olmaksızın sonlandırılması üzerine  kuruludur.

Bu kurumlar, veraseten intikale konu malların varislere devrini gerçekleştirirken online e-bildirim modülüyle Gelir İdaresi Başkanlığı bilgi sistemlerine bildirim yapacaklardır.

Bildirimler, muris bazında tek bir dijital dosyada toplanacak ve her yeni kayıtla otomatik güncellenecek; böylece artan oranlı tarife otomatik uygulanabilecektir.

1. Taşınmazların İntikali

Tapu Müdürlüklerine yapılan veraseten intikal taleplerinde sunulan doğrulanabilir mirasçılık belgesi, taşınmaza ilişkin bilgiler ve Belediye rayiç değer belgesi Tapu Müdürlüğü tarafından online e-bildirim yoluyla Gelir İdaresi Başkanlığı’na iletilecektir.

Sonrasında Vergi Dairesi tarafından üretilecek e‑tahakkukun varies/varisler tarafından sisteme  entegre Dijital Vergi Dairesi hızlı ödeme sistemleri üzerinden ödenmesi sonrası, sistem tarafından üretilecek ve ilgili Tapu Müdürlüğü sistemlerine online olarak vergi ilişiği kesme yazısı iletilecektir.

2. Araçların Miras Yoluyla Devri

Noterliklere yapılan veraseten intikal taleplerinde sunulan mirasçılık belgesi ile araç bilgileri, Noterlik tarafından online e‑bildirim yoluyla Gelir İdaresi Başkanlığı’na aktarılacaktır.

Sonrasında Vergi Dairesi tarafından üretilecek e‑tahakkukun varies/varisler tarafından sisteme  entegre Dijital Vergi Dairesi hızlı ödeme sistemleri üzerinden ödenmesi sonrası, sistem tarafından üretilecek ve ilgili Noterlik sistemlerine online olarak vergi ilişiği kesme yazısı iletilecektir.

3. Banka Mevduatlarının Aktarımı

Bankalara yapılan veraseten intikal taleplerinde sunulan mirasçılık belgesi ile mevduata ilişkin bilgiler banka tarafından online e‑bildirim yoluyla Gelir İdaresi Başkanlığı’na iletilecektir.

Sonrasında Vergi Dairesi tarafından üretilecek e‑tahakkukun varies/varisler tarafından sisteme  entegre Dijital Vergi Dairesi hızlı ödeme sistemleri üzerinden ödenmesi sonrası, sistem tarafından üretilecek ve ilgili Banka sistemlerine online olarak vergi ilişiği kesme yazısı iletilecektir.

4. Ticari İşletmelerin Devri

Ticari işletmelere yapılan intikal taleplerinde sunulan mirasçılık belgesi ve işletmenin ölüm tarihi itibarıyla bilanço bilgileri işletme tarafından online e‑bildirim yoluyla Gelir İdaresi Başkanlığı’na aktarılacaktır.

Sonrasında Vergi Dairesi tarafından üretilecek e‑tahakkukun varies/varisler tarafından sisteme  entegre Dijital Vergi Dairesi hızlı ödeme sistemleri üzerinden ödenmesi sonrası, sistem tarafından üretilecek ve ilgili ticari işletme e-tebliğ sistemlerine online olarak vergi ilişiği kesme yazısı iletilecektir.

II. Model: Tek Noktadan İşlem Sistemi (E-Beyan Temelli)

İlk modelde işlemlerin bir kısmının manuel ilerleyebileceği dikkate alınarak, bu modelde tüm işlemlerin tek bir dijital platform üzerinden yürütülmesi önerilmektedir. Bu modülde Tapu, banka, noter gibi kurumlar yanında tüm kurumların aynı dijital altyapıya entegre edilmesi gerekecektir. Böylece veraseten intikale konu tüm malvarlıklarına ilişkin beyanlar, e-beyan sisteminin modifiye edilmiş ve veraset ve intikale özgü olarak tasaarlanmış kullanıcı dostu bir arayüzü üzerinden kolayca gerçekleştirilecektir.

Gerekli belgelerin sisteme yüklenmesi sonrası e‑tahakkuk üretilecek, ödeme sonrası ilgili kurumlara vergi ilişiği kesme yazısı otomatik iletilecektir. Böylece muris bazlı dijital dosyada toplanan bilgilerle artan oranlı tarife sistem tarafından doğru ve otomatik şekilde uygulanabilecektir.

Sonuç

Kurum Bazlı Kolaylaştırıcı Sistem, işlemleri kurumlara dağıtarak süreci sadeleştirirken; Tek Noktadan İşlem Sistemi dijital entegrasyonla bütüncül kolaylık sağlamayı amaçlamaktadır. Her iki model, geliştirilebilir e‑bildirim ve e‑beyan altyapılarıyla desteklendiğinde veraset süreci daha hızlı, güvenilir ve düşük iş yüküyle yürütülebilecektir.